Franse zuivelsector zoekt uitweg

Europa wordt geconfronteerd met onvrede onder Franse veehouders, inclusief de melkveehouders. Niet in de laatste plaats ondervond de Nederlandse handel in zuivel- en de transportsector daar forse hinder van. En niet te vergeten talloze Nederlandse toeristen. Het roept de vraag op of Franse melkveehouders het zoveel slechter hebben dan Nederlandse melkveehouders?

De Franse zuivelsector is en blijft enorm belangrijk in de Franse landbouw en is na de wijnsector, met een aandeel van bijna 30% in de landbouwproductiewaarde, van groot belang. Ook levert deze sector een forse positieve bijdrage aan de Franse handelsbalans. Vraag is of de Franse zuivelsector in de dynamiek van het post-melkquotatijdperk zijn sterke punten in zijn voordeel weet te benutten.

Melkveehouders pessimistisch

De vloedgolf van melk die de andere EU-lidstaten overspoelde rond de afschaffing van melkquota, is in Frankrijk uitgebleven. Weliswaar steeg de melkproductie in 2014 fors ten opzichte van 2013 (+2,9%), maar eind 2014 en eerste helft 2015 viel deze nog forser terug (-3,1 %). Vooral in het belangrijkste productiegebied, Bretagne, was de terugval opmerkelijk (-4,7%). Het sentiment onder melkveehouders werd niet zozeer bepaald door het langetermijnperspectief van de internationale zuivelmarkt, als wel door de (neergaande) korte termijn beweging van de melkprijs.

Kijkend naar de structurele ontwikkeling van de Franse melkveehouderij, blijft deze achter ten opzichte van Noordwest-Europese landen op het gebied van schaalvergroting en productiviteitswinst. Zo wordt 35% van de Franse melkveestapel gehouden op bedrijven met minder dan vijftig melkkoeien. De omvang van de melkveestapel is de laatste jaren stabiel en beweegt zich in de jaren 2012 t/m 2014 rond 3,7 miljoen melkkoeien. Met het beleid om de melkveehouderij in alle regio’s te handhaven, zijn verdergaande specialisatie en ontwikkeling van de melkveehouderij geremd. Dit raakt uiteraard juist die gebieden die zich goed lenen voor melkproductie.

Hét productiegebied voor melk is de ‘Grand-Ouest’ (Bretagne, Pays Loire, Zuid-Normandië). Daar houdt men 50% van de Franse melkveestapel, is de melkgift circa 6.800 liter/koe en breidt de melkveehouderij uit terwijl deze afneemt in de marginale gebieden. Ook de productie in de Grand-Ouest is flink toegenomen (+11% tussen 1993 en 2013 terwijl in die periode de gemiddelde Franse productie met 3% toenam). Een tweede interessant en belangrijk zuivelgebied is Franche-Comté waar elk jaar de melkproductie geleidelijk toeneemt en wordt verwerkt tot Comté-kaas die wereldwijd een groeiend aandeel heeft in het segment kwaliteitskazen.

Weinig financiële reserves

Na twee uitstekende jaren (2014 was het beste ‘melkjaar’ sinds de crisis van 2009) met een stijgende melkprijs en relatief lage kosten voor voeder en energie, was het ondernemersinkomen hoog. Vooral jonge boeren hebben deze situatie benut om te investeren in capaciteitsvergroting en/of modernisering (bijvoorbeeld melkrobot). Financiële reserves lijken echter veelal niet te zijn opgebouwd om de daling van de melkprijs (rond €300/ton in mei) op te kunnen vangen.

In de recente boerenacties speelde de eis om een redelijk inkomen voor de boer te kunnen waarborgen een centrale rol. De magische €340/ton melk wordt gezien als de minimumprijs die de melkveehouder voor zijn melk zou moeten ontvangen. Zowel verwerker als retail zou hieraan moeten bijdragen. Het is daarbij koorddansen wat net wel en net niet meer acceptabel is in de ogen van de  Mededingingsautoriteit. Uiteraard biedt een dergelijke nagestreefde minimumprijs geen uitzicht op een structureel betere concurrentiepositie ten opzichte van de zuivelketens in andere EU-lidstaten en op de wereldmarkt.

Concentreren en internationaliseren

De Franse verwerkende industrie kan globaal in drie categorieën worden ingedeeld:

  1. Kleine, lokale verwerkers die veelal hoogwaardige karakteristieke producten (met bv. oorsprongsbescherming) produceren.
  2. Middelgrote tot grote coöperaties (verenigd in FNCL) met accent op bulkproducten zoals boter, melkpoeder en verse melk.
  3. Grote, private melkverwerkers met een gamma van hoogwaardige versproducten, kazen en goed gepositioneerde merken.

Voor de eerste groep lijkt de afschaffing van quota niet tot grote problemen te leiden, maar deze groep vormt een bescheiden speler in de Franse zuivelmarkt. De tweede groep zoekt het vooral in concentreren door het aangaan van fusies, maar dit leidt niet automatisch tot grotere winstgevendheid. De derde groep richt zich op internationalisering en is daarin succesvol. De Franse markt is voor deze bedrijven van minder groot belang. Het valt op dat vooral Lactalis en Danone zeer actief zijn aan het internationaliseringsfront. Sodiaal is de enige grote Franse coöperatie die op dit vlak van zich laat horen. Kleinere coöperatieve ondernemingen die bezig zijn zich te internationaliseren, zijn Laïta en Eurial.

Buitenlandse investeringen

De buitenlandse investeringen in de Franse zuivel zijn bescheiden. Het Chinese bedrijf Synutra start, samen met haar partner Sodiaal, een tweede investeringsfase in de fabriek in Bretagne. Isigny Sainte-Mere heeft recent een productieunit voor babymelkpoeder geopend in kader van zijn financiële partnership met het Chinese zuivelbedrijf Biostime. Door Franse zuivelverwerkers wordt volop geïnvesteerd en voor de periode 2012-2014 wordt de omvang daarvan geschat op ruim €1 miljard.

Tenslotte valt op dat er volop concentratie plaats vindt in de Franse zuivelverwerking. Vooral coöperaties trachten nu hun krachten in hoog tempo te bundelen. Sodiaal heeft daarin als grootste coöperatie het voortouw en ging in 2014 samen met 3A, Lacopab en La Briarde Laitière. De groep collecteert nu 4,6 miljard liter melk en genereert een omzet van ruim €5 miljard.

De consolidatie van de recente fusies vraagt veel tijd en investeringen en resulteert niet op korte termijn in mooie winstcijfers. Forse investeringen zijn nodig om tot een betere schaalgrootte in de verwerkende industrie te komen. Financiering van de nodige investeringen is in de huidige periode van beperkte winstmarges moeizaam en daarmee vraagt het komen tot een betere valorisatie van de geleverde melk veel tijd.

Concurrentiekracht op wereldmarkt

Frankrijk heeft vanaf 2000 wel degelijk geprofiteerd van de dynamiek op de internationale zuivelmarkt. Vanaf 2000 tot en met 2014 is de positieve bijdrage van zuivel op de handelsbalans met niet-EU landen gegroeid van +€1,1 miljard naar +€3,5 miljard (17% binnen EU en 6% buiten EU. In totaal was de Franse exportwaarde 2013 van zuivel 6,8 miljard euro. De top-3 van EU-exporteurs zuivel zijn Duitsland, Nederland en Frankrijk ). Nu de tijden echter veel lastiger zijn, wordt de zwakte van de Franse concurrentiepositie blootgelegd: de importen van zuivelproducten in Frankrijk zijn vanaf begin 2015 met 50% toegenomen (voornamelijk uit Duitsland en België) en de Franse export is in het eerste trimester 2015 met 22% afgenomen.

Zelfs als de retail met de verwerkende industrie de melkprijs voor de Franse veehouder weet op te stuwen naar €340/ton, dan heeft die alleen betrekking op de afzet op de Franse markt zelf. Het gaat echter ten koste van de concurrentiekracht van het Franse zuivelproduct buiten de Franse markt. Dat is zorgelijk aangezien 40% van de Franse melkproductie in de vorm van zuivelproducten over de grens (moet) gaan. Daarmee dreigt een verdere terugloop van de Franse exportpositie voor agrofoodproducten en de daarmee gepaard gaande onvrede van boeren en ondernemers.

Meer informatie over Frankrijk? Lees weblog van Landbouwbureau Parijs:

https://agrofoodhandelsinformatiefrankrijk.wordpress.com

Informatie voor exporteurs met interesse voor de Franse zuivelmarkt:

*Interesse voor de Top-50 van de Franse zuivelindustrie (2015)? (contactadressen, bedrijfsinformatie, merknamen, filialen in FRA en buitenland…). U kunt dit overzicht per mail opvragen bij het Landbouwbureau Parijs (PAR-LNV@minbuza.nl)

*Interesse voor grossiers gespecialiseerd in zuivelproducten?

Denk dan aan Rungis, de grootste Groothandelsmarkt van Frankrijk (ruim 2000 grossiershuizen!), even t.z.v. Parijs gelegen, ter hoogte van Orly. De adressenlijst van grossiers in zuivel vindt u via onderstaande link:

http://www.rungisinternational.com/documents/fr/QFQ-2015/qui-fait-quoi-rungis-produits-laitiers-avicoles-2015.pdf

*Vakbeurzen:

Relevante vakbeurzen voor zuivel, met o.m. NL deelname, zijn:

a) food:

  • Private Label MDD-Expo (jaarlijks):

30-31 maart 2016, Parijs; Holland-paviljoen van NEC (zie artikel terzake op weblog Landbouwbureau over MDD-Expo 2015 ); www.mdd-expo.com

  • SIAL (2-jaarlijkse internationale foodbeurs):

16-20 oktober 2016, Parijs; Holland-eilanden (via NCH); www.sialparis.fr

  • SIRHA (2-jaarlijkse internationale foodbeurs voor horeca en catering):

21-25 januari 2017, Lyon; Holland Culinary House (EZ/Landbouwbureau Parijs). Interesse voor deelname 2017? Zie artikel over SIRHA 2015 en Holland Culinary House op weblog Landbouwbureau; www.sirha.com

b) non-food: technologie, equipment, ingrediënten en halffabrikaten voor de foodindustrie, w.o. de zuivelindustrie:

Maar ook andere, gespecialiseerde foodbeurzen kunnen voor zuivelproducten interessant zijn, zoals Gourmet Food & Wine Selection, Serbotel, Success Food, SMAHRT, Salon du Fromage et des Produits Laitiers (SIA), Sandwich&Snack Show. Een compleet overzicht van Franse vakbeurzen met details vindt u op het weblog van Landbouwbureau Parijs – rubriek “Franse vakbeurzen”.

*Vakbladen:

Een compleet overzicht van food vakbladen, w.o. zuivelvakbladen, vindt u op weblog van Landbouwbureau Parijs – rubriek “Franse vakbladen’. Toonaangevende zuivelbladen zijn: Revue Laitière Française (RLF), L’Eleveur Laitier…

*Studies en statistieken over zuivel:

  • FranceAgriMer (uitvoeringsinstantie van het FRA ministerie van Landbouw):

Aparte info rubriek voor zuivel (marktstudies, prijsnoteringen, statistieken):

.Algemeen: www.franceagrimer.fr/filiere-lait

.Markt: http://www.franceagrimer.fr/fam/filiere-lait/La-filiere-en-bref/Le-marche-du-lait-et-des-produits-laitiers-en-2013

.Enkele kerncijfers “Les fiches de FranceAgriMer: le lait de vache (februari 2015). NB : deze fiches zijn ook beschikbaar voor andere melksoorten (geit, schaap) : http://www.franceagrimer.fr/fam/content/download/39055/361027/file/Fiche%20filière%202014%20-%20Lait%20-%20FR.pdf

.Ontwikkelingen structuur melkveehouderij “Evolution des structures de production laitières en France” (december 2014):

http://www.franceagrimer.fr/fam/content/download/35368/323720/file/ETU-LAI-Évolution%20des%20structures%20de%20production%20laitière%20en%20France.pdf

.Buitenlandse handel “Echanges dans les filières laitières 2014-2015 » (juli 2015) :

http://www.franceagrimer.fr/fam/content/download/39515/366044/file/STA-LAI-commerce_extérieur-A15-M05.pdf

%d bloggers liken dit: